1ఆర్టీఐ అంటే ఏమిటి?

సమాచార హక్కు చట్టం, 2005 ప్రతి పౌరుడూ ఏ ప్రజా అధికార సంస్థనైనా — మంత్రిత్వ శాఖ, శాఖ, మున్సిపాలిటీ, పంచాయతీ, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ, ప్రభుత్వ పాఠశాల లేదా ఆసుపత్రి — దాని వద్ద ఉన్న సమాచారం అడగవచ్చు. ప్రభుత్వాన్ని జవాబుదారీ చేయడానికి సామాన్యులకు ఉన్న బలమైన సాధనాల్లో ఇది ఒకటి.

📌 ఎవరు దాఖలు చేయవచ్చు

భారతదేశంలోని ఏ పౌరుడైనా — న్యాయవాది లేదా కార్యకర్త అవసరం లేదు
కారణం చెప్పనక్కర్లేదు
ఫీజు: దరఖాస్తుకు ₹10; దారిద్ర్యరేఖ దిగువ కుటుంబాలకు ఉచితం (రుజువు జతచేయండి)
30 రోజుల్లో సమాధానం — ప్రాణం లేదా స్వేచ్ఛకు సంబంధించినదైతే 48 గంటల్లో

2ఆర్టీఐ దరఖాస్తు ఎలా దాఖలు చేయాలి

పీఐఓను కనుగొనండిప్రతి కార్యాలయంలో ప్రజా సమాచార అధికారి (పీఐఓ) ఉంటారు. మీ దరఖాస్తును ఆ కార్యాలయ “ప్రజా సమాచార అధికారి”కి సంబోధించండి.
సరళంగా రాయండితమిళం లేదా ఇంగ్లీష్‌లో. నిర్దిష్ట ప్రశ్నలు అడగండి — తేదీలు, మొత్తాలు, పత్రాల ప్రతులు.
₹10 చెల్లించండిఇండియన్ పోస్టల్ ఆర్డర్, డిమాండ్ డ్రాఫ్ట్, కోర్టు ఫీజు స్టాంప్ లేదా రశీదుతో నగదు — ఆ సంస్థ అంగీకరించే విధంగా.
పంపండిరిజిస్టర్డ్ పోస్ట్ లేదా స్వయంగా (రశీదు ఉంచుకోండి). కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు ఉపయోగించండి rtionline.gov.in.
30 రోజులు వేచి ఉండండిపీఐఓ 30 రోజుల్లో సమాధానం ఇవ్వాలి. పత్రాలకు అదనపు ప్రతుల ఛార్జీ అడగవచ్చు (సాధారణంగా పేజీకి ₹2).

3నమూనా ఆర్టీఐ దరఖాస్తు

కు
ప్రజా సమాచార అధికారి,
[కార్యాలయం పేరు, చిరునామా]

విషయం: ఆర్టీఐ చట్టం, 2005 సెక్షన్ 6(1) కింద దరఖాస్తు

దయచేసి కింది సమాచారం ఇవ్వండి:
1. [సంవత్సరం]లో [ప్రదేశం]లో [రోడ్డు / కాలువ / పని]కి మంజూరైన, ఖర్చైన మొత్తం.
2. పని ఉత్తర్వు, పూర్తి ధ్రువపత్రం ధ్రువీకృత ప్రతులు.
3. కాంట్రాక్టర్ పేరు, పూర్తయిన తేదీ.

నేను భారత పౌరుడిని. ₹10 దరఖాస్తు ఫీజు [ఐపీఓ నం. / డీడీ నం.]గా జతచేశాను.

పేరు, చిరునామా, ఫోన్
తేదీ, సంతకం

అడగండి పత్రాలు, వాస్తవాలు, అభిప్రాయాలు కాదు. “రోడ్డు ఎందుకు వేయలేదు?” తిరస్కరించవచ్చు; “పని ఉత్తర్వు ప్రతి, చెల్లింపు వివరాలు”కు సమాధానం ఇవ్వాల్సిందే.

4అప్పీళ్లు, జరిమానాలు

దశ	ఎక్కడ	గడువు
దరఖాస్తు	ప్రజా సమాచార అధికారి	30 రోజుల్లో సమాధానం
మొదటి అప్పీల్	మొదటి అప్పీలేట్ అధికారి (అదే కార్యాలయంలోని సీనియర్ అధికారి)	సమాధానం లేదా గడువు తర్వాత 30 రోజుల్లో దాఖలు; 30–45 రోజుల్లో నిర్ణయం
రెండో అప్పీల్	తమిళనాడు రాష్ట్ర సమాచార కమిషన్ (రాష్ట్ర కార్యాలయాలు) లేదా కేంద్ర సమాచార కమిషన్	మొదటి అప్పీల్ నిర్ణయం తర్వాత 90 రోజుల్లో దాఖలు
కోర్టు	హైకోర్టు (రిట్ పిటిషన్)	కమిషన్ ఉత్తర్వు తప్పైతే

📌 జరిమానాలు

కారణం లేకుండా తిరస్కరించినా, ఆలస్యం చేసినా సమాచార కమిషన్ పీఐఓకు రోజుకు ₹250, గరిష్ఠంగా ₹25,000 జరిమానా విధించవచ్చు
దరఖాస్తుదారుకు పరిహారం ఇవ్వాలని కూడా ఆదేశించవచ్చు

5ఏం అడగలేము

📌 మినహాయింపులు — సెక్షన్ 8

భారత సార్వభౌమత్వం, భద్రత, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలను ప్రభావితం చేసే సమాచారం
కోర్టు నిషేధించినవి, లేదా పార్లమెంట్/అసెంబ్లీ హక్కులను ఉల్లంఘించేవి
మంత్రివర్గ పత్రాలు — నిర్ణయం తీసుకుని విషయం పూర్తయ్యే వరకు
విదేశీ ప్రభుత్వం నుంచి గోప్యంగా అందిన సమాచారం
వ్యక్తిగత సమాచారం

2025 మార్పు: డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం, 2023 సెక్షన్ 8(1)(j)ని సవరించింది. 13 నవంబర్ 2025 నుంచి గతంలోని “విస్తృత ప్రజా ప్రయోజన” పరీక్ష లేకుండానే వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని నిలిపివేయవచ్చు. వ్యక్తుల గురించి కాకుండా ప్రజా పనులు, ప్రజా ధనం గురించి అడగండి.

6ఆర్టీఐని బాగా వినియోగించడం

📌 చిట్కాలు

ఒక దరఖాస్తుకు ఒక విషయం — పొడవైన జాబితాలను విభజించండి
అన్నింటి ప్రతులు ఉంచి తేదీలు నమోదు చేయండి
నిర్ణయం ఎలా తీసుకున్నారో చూడాలంటే ఫైల్ నోటింగ్‌లు, ఫైళ్ల పరిశీలన కోరండి
సమాధానాలను గ్రామసభలో, మీ ఎమ్మెల్యేతో లేదా మీడియాలో వినియోగించండి

★నిజ జీవితంలో చూడండి

ఈ మాడ్యూల్ VettriThalapathyలోని నిజమైన ఘటనలతో ముడిపడి ఉంది:

ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ట్రాకర్ ›స్థానిక సంస్థలు, గ్రామసభ ›నేను ఎవరిని సంప్రదించాలి? ›

?మిమ్మల్ని మీరు పరీక్షించుకోండి

← మునుపటిస్థానిక సంస్థలు & గ్రామసభతదుపరి →రాజ్యాంగం, హక్కులు

వాస్తవాలు 11 అక్టోబర్ 2026న తనిఖీ చేశాం. ఇది సరళ భాషా మార్గదర్శి, న్యాయ సలహా కాదు — అధికారిక పాఠం కోసం భారత రాజ్యాంగం, చట్టాలు చూడండి: ఇండియా కోడ్. తప్పు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి.

📋 ఆర్టీఐ — సమాచార హక్కు మార్గదర్శి